{"id":4695,"date":"2022-04-28T00:00:00","date_gmt":"2023-05-18T19:38:00","guid":{"rendered":"http:\/\/natura2000.gov.mk\/?p=4695"},"modified":"2023-05-21T16:58:27","modified_gmt":"2023-05-21T16:58:27","slug":"praktikat-me-te-mira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/praktikat-me-te-mira\/","title":{"rendered":"Praktikat m\u00eb t\u00eb mira"},"content":{"rendered":"<style type=\"text\/css\"><\/style><h2>Menaxhimi i konfliktit n\u00eb mes t\u00eb njer\u00ebzve dhe kafsh\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb NATURA 2000<\/h2>\n<p>Ngjash\u00ebm me vendin ton\u00eb, fermer\u00ebt n\u00eb vendet e tjera evropiane, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb zonat rurale dhe parqet komb\u00ebtare kan\u00eb probleme me arinj dhe ujq q\u00eb shkat\u00ebrrojn\u00eb kosheret e tyre apo bag\u00ebtin\u00eb. Nj\u00eb shembull i k\u00ebtij lloji \u00ebsht\u00eb Greqia, ku vrasja e paligjsh\u00ebm e k\u00ebtyre specieve, \u00e7do vit shuma e humbjes arrin \u00a0deri n\u00eb 25% t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb raste t\u00eb vdekjeve t\u00eb ujkut. Kjo mbetet k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh p\u00ebr t\u00eb dy speciet n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend. Projekti i financuar nga BE-ja u zbatua me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb arrihet deri te rr\u00ebnja e k\u00ebtij problemi duke analizuar pasojat e incidenteve t\u00eb fundit n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh t\u00eb Natura 2000 dhe mbajtjes s\u00eb bisedimeve individuale me bujq\u00ebt e tanguar. Si rezultat i k\u00ebsaj, projekti pati mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb loboj\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e konsideruesh\u00ebm t\u00eb skem\u00ebs komb\u00ebtare p\u00ebr kompenzim p\u00ebr humbjen e mallit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kjo nuk \u00ebsht\u00eb e gjith\u00eb historia. T\u00eb gjith\u00eb ran\u00eb dakord se zgjidhja m\u00eb efektive do t\u00eb ishte p\u00ebr t\u00eb parandaluar ndonj\u00eb d\u00ebm n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, prandaj masa t\u00eb ndryshme jan\u00eb testuar me fermer\u00ebt vendas . Ata p\u00ebrfshinin \u00a0vendosjen p\u00ebr t\u00eb ngritur gardhe elektrike rreth kulturave dhe koshere, duke siguruar burime alternative t\u00eb ushqimit t\u00eb tilla si pem\u00eb frutore t\u00eb egra t\u00eb mbjella n\u00eb pemishte t\u00eb braktisura, dhe sigurimin e fermer\u00ebve me qent\u00eb vendas bari p\u00ebr t\u00eb mbrojtur kopet\u00eb. T\u00eb tre masat u treguan si metoda \u00a0efektive p\u00ebr frik\u00ebsim \u00a0dhe shum\u00eb t\u00eb njohur \u00a0te fermer\u00ebt lokal. S\u00eb fundi, mb\u00ebshtetja shtes\u00eb financiare p\u00ebr zbatimin e k\u00ebtyre masave p\u00ebr t\u00eb mbrojtur vendin e fermer\u00ebve \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb planin p\u00ebr zhvillimin rural. \u00cbsht\u00eb v\u00ebrejtur zvog\u00eblimi i vdekjes s\u00eb ujkut dhe ariut n\u00eb zonat e projektit.<\/p>\n<h2>Kompanit\u00eb e energjis\u00eb elektrike po ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur shpend\u00ebt e rrezikuar grabitqar\u00eb<\/h2>\n<p>Largp\u00ebr\u00e7uesit e \u00a0energjis\u00eb \u00ebsht\u00eb e njohur t\u00eb jen\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr shkaktimin e mortalitetit t\u00eb lart\u00eb te speciet e shpend\u00ebve t\u00eb rrezikuara. Nj\u00eb shembull pozitiv se si kjo mund t\u00eb shmanget vjen nga Spanja. Shqiponja perandorake u k\u00ebrc\u00ebnuar nga aksidentet n\u00eb largp\u00ebr\u00e7ues . P\u00ebr t\u00eb zgjidhur \u00a0k\u00ebt\u00eb problem, qeveria rajonale po punon ngusht\u00eb me kompanit\u00eb e energjis\u00eb elektrike p\u00ebr t\u00eb rregulluar mbi 350 km t\u00eb linjave t\u00eb transmetimit n\u00eb lokacionet \u00a0e Natura 2000 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ata jan\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebr shpend\u00ebt. Q\u00eb nga fillimi i k\u00ebtij bashk\u00ebpunimi \u00ebsht\u00eb v\u00ebrejtur nj\u00eb reduktim dramatik i numrit t\u00eb viktimave t\u00eb zogjve. Disa madje b\u00ebjn\u00eb fole lart\u00eb kullave elektrike. Kompanit\u00eb e energjis\u00eb elektrike u dakorduan q\u00eb nga tani e tutje t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb punojn\u00eb me kabllo n\u00ebntok\u00ebsore t\u00eb reja.<\/p>\n<h2>Planifikimi i kujdessh\u00ebm i rrug\u00ebs kursen parat\u00eb \u00a0dhe pamjen n\u00eb Austri<\/h2>\n<p>Ka shembuj n\u00eb BE q\u00eb tregojn\u00eb \u00a0se disa nga praktikat m\u00eb t\u00eb mira jan\u00eb identifikuar si rezultat i procesit t\u00eb gjat\u00eb dhe jo gjithmon\u00eb t\u00eb leht\u00eb. P\u00ebr shembull nd\u00ebrtimi i rrug\u00ebve, q\u00eb doli si nj\u00eb gabim i kushtuesh\u00ebm n\u00ebse q\u00eb nga fillimi nuk merren parasysh aspektet e konservimit t\u00eb natyr\u00ebs. Dometh\u00ebn\u00eb, kur \u00e7\u00ebshtjet e mjedisit nuk jan\u00eb marr\u00eb parasysh, disa projekte t\u00eb autostrad\u00ebs jan\u00eb ndaluar apo prolonguar \u00a0nga organizatat joqeveritare dhe bashk\u00ebsia lokale. Si nj\u00eb shembull pozitiv se si kjo mund t\u00eb shmanget, \u00a0vjen nga Austria, ku kompania ASFINAG p\u00ebr nd\u00ebrtimin e autostradave p\u00ebrdor qasjen e planifikimit dhe zhvillimit t\u00eb projektit n\u00eb baz\u00eb t\u00eb pjes\u00ebmarrjes publike dhe planifikimit t\u00eb integruar. Gjat\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb projekteve t\u00eb infrastruktur\u00ebs, kompania tani \u00ebsht\u00eb duke u p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb tri elemente kryesore: mbledhjen e informacionit t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb n\u00eb lidhje me ndikimet e mundshme mjedisore, si dhe p\u00ebrfshirjen e bashk\u00ebsive dhe pal\u00ebve t\u00eb tjera \u00a0n\u00eb procesin aktual t\u00eb konsultimit q\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb zgjidh\u00eb t\u00eb gjitha problemet dhe p\u00ebr t\u00eb identifikuar mund\u00ebsit\u00eb m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e ekspert\u00ebve p\u00ebr ruajtjen \/ konservimin dhe ekspert\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, sektor\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve me siguri mund t\u00eb preken nga skema e propozuar (p.sh. planifikuesit urban, autoritetet p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr menaxhimin e uj\u00ebrave, turizmit) n\u00eb fillim t\u00eb faz\u00ebs konceptuale para se t\u00eb n\u00ebnvizohen\u00a0 vijat n\u00eb \u00a0hart\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb\u00a0 mund t\u00eb krijohet nj\u00eb \u201cwin-win\u201d situat\u00eb ku drejtimi i zgjedhur i selekton shkaqet t\u00eb cilat m\u00eb s\u00eb paku \u00a0shkaktojn\u00eb \u00a0d\u00ebme p\u00ebr mjedisin. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se kjo qasje nuk sjell\u00eb m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb dhe para p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, por me k\u00ebt\u00eb \u00a0shmangen kosto shum\u00eb m\u00eb t\u00eb larta gjat\u00eb projekteve afatgjate mund t\u00eb l\u00ebvizin p\u00ebrpara si\u00e7 \u00ebsht\u00eb planifikuar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Menaxhimi i konfliktit n\u00eb mes t\u00eb njer\u00ebzve dhe kafsh\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb NATURA 2000 Ngjash\u00ebm me vendin ton\u00eb, fermer\u00ebt n\u00eb vendet e tjera evropiane, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb zonat rurale dhe parqet komb\u00ebtare kan\u00eb probleme me arinj dhe ujq q\u00eb shkat\u00ebrrojn\u00eb kosheret e tyre apo bag\u00ebtin\u00eb. Nj\u00eb shembull i k\u00ebtij lloji \u00ebsht\u00eb Greqia, ku vrasja e paligjsh\u00ebm&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4695"}],"collection":[{"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4695"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4696,"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4695\/revisions\/4696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natura2000.gov.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}